Đây là nguyên nhân chính khiến Chính
phủ đã đưa ra nhiều chính sách liên quan đến việc khuyến khích sinh đẻ, hỗ trợ
chăm sóc con cái.
Từ năm 2007, Việt Nam đã bước vào thời
kỳ cơ cấu “dân số vàng”, tức là, cứ một người trong độ tuổi phụ thuộc (dưới 15
tuổi hoặc trên 60 tuổi) thì có 2 người hoặc hơn trong độ tuổi lao động (từ 15 -
60 tuổi). Với cơ cấu dân số này, là cơ hội “vàng” để nước ta có được lực lượng
lao động trẻ dồi dào trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế 2010 - 2020. Tuy
nhiên, sau giai đoạn dân số “vàng” sẽ bước sang giai đoạn dân số “già”. tỷ lệ
người cao tuổi tăng nhanh liên tục (Chỉ số già hoá dân số từ 18,2% năm 1989
tăng lên 44,6% năm 2014), nhanh hơn 06 năm so với dự báo .Điều đáng nói là, Việt
Nam nằm trong số 10 nước có tốc độ già hóa nhanh nhất trên thế giới, sẽ chỉ mất
20 năm, tỉ lệ người từ 65 tuổi trở lên tăng từ 7% lên 14%.
Thống kê của cơ quan chức năng cho thấy,
tính đến hết năm 2017, cả nước có 11 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 11,95%
dân số, trong đó có khoảng gần 2 triệu người từ 80 tuổi trở lên. Dự báo, Việt
Nam sẽ bước vào thời kỳ dân số già vào năm 2035, khi tỉ lệ này tăng lên tới 20%
với khoảng 21 triệu người cao tuổi.
Để dễ hình dung tốc độ này ta có thể
so sánh với thế giới. Năm 2017, trên thế giới cứ 8 người thì có 1 người từ 60
tuổi trở lên, còn ở Việt Nam 9:1. Đến năm 2030, tỉ lệ này bằng nhau là 6:1.
Nhưng đến năm 2050, khi thế giới là 5:1 thì ở Việt Nam sẽ là 4:1 (khoảng 27 triệu
người)
Ảnh hưởng thì chắc mọi người cũng thấy
rõ qua Nhật Bản, Hàn Quốc (2 quốc gia cũng có thể nói là giàu có trên thế giới)
hiện nay đang phải chật vật với bài toán dân số già như thế nào nhưng nếu nó xảy
ra ở Việt Nam chưa chắc ta đã tốt hơn mà có khi tệ hơn. Nước ta vẫn chưa thoát
khỏi thu nhập trung bình ( nếu nhanh thì cũng phải mất ít nhất 15 năm nữa để thành
quốc gia có thu nhập cao) và đang trong giai đoạn phát triển kinh tế nên khó mà
xây dựng một hệ thống an sinh xã hội, chăm sóc người cao tuổi tốt, phù hợp với
tình hình dân số như dự báo được, thậm chí nó có thể kéo lùi lại quá trình phát
triển của ta trong tương lai như Nhật Bản. Vì vậy việc cần làm bây giờ là làm
chậm lại quá trình già hóa bằng mọi cách trước khi ta có tiềm lực đủ để chống lại
nó.
Bổ sung thêm ý kiến của chủ bài viết:
Về ý kiến của một số người không hài lòng với chính sách:
Thứ nhất: Chính phủ đang “bắt” người
độc thân phải kết hôn thay vì lựa chọn ???? Không đúng, họ chỉ khuyến khích
sinh con bằng cách hỗ trợ kinh tế, xóa bỏ những khó khăn gặp phải khi sinh con.
Còn bạn muốn hay không là quyền của bạn.
Thứ 2: Người độc thân phải chịu thiệt
thòi hơn về thuế ???? Không đúng, vì chính phủ dùng tiền để xây dựng hệ thống
chăm sóc sức khỏe và nâng cao phúc lợi xã hội cho người cao tuổi (viện dưỡng
lão, nhân lực chăm sóc người già như điều dưỡng đang thiếu). Khi bạn già phần lớn
là do lớp trẻ gánh chịu, theo kiểu thế hệ sau “nuôi” thế hệ trước nên tiền thuế
chênh lệch người độc thân phải đóng cũng là để “nuôi chính mình” sau này thôi.
Ngoài ra, Chính phủ không hề quy định
là tăng thuế nhé, "trách nhiệm đóng góp xã hội, cộng đồng" có rất nhiều
biện pháp khác nhau và liên quan đến nhiều mối quan hệ trong xã hội, cộng đồng.
Thứ 3: Dân số Việt Nam đang tăng thì
khuyến khích đẻ làm gì, lo xa làm gì ? Không hề lo xa đâu.
Dân số đang tăng lên chủ yếu ở nhóm
người già do độ tuổi TB tăng. Việt Nam đang trong quá trình phát triển, áp lực
tài chính, thời gian làm việc tăng sẽ gây ra tâm lí ngại sinh đẻ mức sinh cũng
đến giới hạn rồi và sẽ giảm nhanh chóng nếu không có các biện hỗ trợ kinh tế...
Trung Quốc, Hàn Quốc dân số vẫn tăng nhẹ (người trẻ sinh giảm nhưng người già
còn tăng nhanh hơn) nhưng đã phải khuyến khích sinh đẻ từ lâu rồi, không thì
quá muộn.
Thứ 4: Giảm dân số cũng tốt mà, bớt
áp lực tìm việc, dễ quản lý, phúc lợi tăng ???…Đúng, không sai nhưng đó là dân
số giảm có lộ trình.
Trong 50 năm nữa mà dân số Việt Nam
như dự báo không thể nào mà có một cái “lộ trình” nào phù hợp cả. Tỉ lệ sinh
thay thế hoàn hảo 2,1-2,2 trung bình đến năm 2050 có thể đủ thời gian giúp ta ứng
phó với thách thức.Kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng nhanh hơn thế giới nhiều
nhưng với một nước dân số vàng thì không phải là quá nhanh.Các quốc gia “già”
trước đó luôn cố gắng kéo dài thời kì này càng lâu càng tốt để giàu lên kịp
thích ứng với thay đổi. Có thể thấy phương Tây đang ứng phó tốt hơn với các nước
Đông Á là vì họ đã tích lũy tư bản trong cả trăm năm lại cộng thêm với có nguồn
người nhập cư chọn lọc còn Việt Nam cũng sẽ giống như NB, HQ nếu không hành động
sớm thậm chí tệ hơn theo kiểu”chưa giàu nhưng đã già”.
Mình không phản đối độc thân, đó là
quyết định của bạn không ai có quyền bắt ép gì cả nhưng mình mong muốn bạn đừng
vì mấy câu chuyện tình yêu đổ vỡ, nhảm nhí, bịa đặt,.. “không phải của mình” mà
nghĩ đến độc thân. Nhớ nhé: "Hạnh phúc là vì mình, do mình và của
mình".
Tóm tắt 5 những đặc trưng nổi bật của
quá trình già hóa dân số Việt Nam như sau:
Thứ nhất, dân số cao tuổi Việt Nam
tăng nhanh cả về số tương đối và tuyệt đối, và tăng nhanh hơn các nhóm dân số
khác. Chỉ số già hóa tăng lên nhanh chóng. So với các nước trong khu vực và
trên thế giới, thời gian để Việt Nam chuẩn bị đón nhận già hóa dân số ngắn hơn
rất nhiều. Bên cạnh đó, dân số cao tuổi Việt Nam có xu hướng “già ở nhóm già nhất”,
tức là tỷ lệ người cao tuổi ở nhóm lớn tuổi nhất (từ 80 trở lên) đã và đang
tăng lên nhanh chóng.
Thứ hai, đời sống gia đình, đời sống
tinh thần và văn hóa của người cao tuổi thay đổi nhanh chóng. Tỷ lệ người cao
tuổi sống với con cái đã giảm nhanh, trong khi tỷ lệ hộ gia đình người cao tuổi
sống cô đơn hoặc chỉ có vợ chồng người cao tuổi tăng lên đáng kể. Phần lớn người
cao tuổi sống ở khu vực nông thôn. Dân số cao tuổi phân bố không đồng đều và rất
khác biệt giữa các vùng và tỉnh. Di cư từ nông thôn ra thành thị là một nguyên
nhân của tình trạng này và cũng là nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng của tỷ lệ hộ
gia đình người cao tuổi bị “khuyết thế hệ”2 .
Thứ ba, mô hình và nguyên nhân bệnh tật
của người cao tuổi đang thay đổi nhanh chóng, từ bệnh lây nhiễm sang những bệnh
không lây nhiễm theo mô hình bệnh tật củamột xã hội hiện đại. Chi phí trung
bình cho việc khám chữa bệnh của người cao tuổi cao gấp 7-8 lần chi phí tương ứng
của một trẻ em. Mức độ tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế giữa các nhóm dân số cao
tuổi rất khác nhau, trong đó dân số cao tuổi ở nông thôn, miền núi hoặc là dân
tộc thiểu số có mức độ tiếp cận với các dịch vụ y tế có chất lượng còn thấp. Số
lượng người cao tuổi ngày càng lớn nhưng hệ thống chăm sóc sức khỏe cho người
cao tuổi chưa thực sự được coi trọng và đầu tư phát triển tương xứng. Bản thân
người cao tuổi cũng chưa ý thức được những nguy cơ bệnh tật. Tuổi thọ của người
cao tuổi tăng lên, nhưng tuổi thọ khỏe mạnh lại cải thiện chậm.
Thứ tư, về lao động, việc làm và thu
nhập. Theo số liệu Điều tra mức sống hộ gia đình (VHLSS) năm 2008, khoảng 43%
người cao tuổi vẫn đang làm việc với các công việc khác nhau, nhưng hầu hết là
trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp với mức thu nhập còn thấp và bấp bênh.
Tỷ lệ hoạt động kinh tế giảm theo độ tuổi. Người cao tuổi ở nông thôn tham gia
hoạt động kinh tế nhiều hơn đáng kể so với người cao tuổi ở thành thị.
Thứ năm, tỷ lệ người cao tuổi đang
tham gia hệ thống hưu trí và trợ cấp xã hội còn thấp và mức hưởng còn thấp và
chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng thu nhập của hộ gia đình cao tuổi. Tuy nhiên, hệ thống
an sinh xã hội cho người cao tuổi hiện nay lại không có tính hỗ trợ đối với phần
lớn người cao tuổi, đặc biệt là nhóm người cao tuổi dễ tổn thương, vì họ không
thể tham gia hệ thống hưu trí do các quy định hiện hành hoặc nhận được mức trợ
cấp xã hội quá thấp. Hệ thống hưu trí đóng góp vận hành theo cơ chế tài chính
thực thanh thực chi như hiện nay sẽ nhanh chóng bất cân đối về tài chính và sự
cân đối này sẽ khiến cho quan hệ đóng - hưởng giữa các thế hệ và giữa nam và nữ
trong các thành phần kinh tế khác nhau trở nên bất công bằng
Tham khảo số liệu:danso.org,
vietnam.unfpa.org
Nhận xét
Đăng nhận xét